Kto podlega polskim przepisom o ubezpieczeniu społecznym?

Zgodnie z zasadą terytorialności wynikającą z art. 6 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z 13 października 1998 r. obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Polski są m.in.:

– pracownikami;

– osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z KC stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.

Obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z umowy zlecenia nie podlegają uczniowie i studenci do ukończenia 26. roku życia.

Z przepisu tego wynika wprost, że wszystkie osoby fizyczne, bez względu na ich miejsce zamieszkania czy obywatelstwo, podlegają polskim ubezpieczeniom społecznym, o ile wykonują zlecenie na obszarze Polski i na rzecz polskiego podmiotu.

Kluczowe miejsce wykonania zlecenia

Zleceniobiorca nie podlega polskiemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń społecznych w sytuacji, gdy zawarł umowę zlecenia z polskim podmiotem, ale miejsce wykonywania zlecenia określono poza granicami Polski. Jeśli miejsce wykonania zlecenia zostało określone za granicą i tam jest wykonywane, osoba ta nie jest zleceniobiorcą na obszarze Polski.

Co więcej zawarcie umowy zlecenia w siedzibie pracodawcy na terenie Polski nie ma znaczenia dla ustalenia obowiązku zgłoszenia zleceniobiorcy do ubezpieczenia w ZUS-ie. Istotne jest miejsce wykonywania zlecenia.

Potwierdzenie powyższego można znaleźć w interpretacji Oddziału ZUS w Lublinie z 3 marca 2016 roku (sygn. WPI/200000/43/241/2016), w której wskazano: „Przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych również nie uzależniają objęcia polskimi ubezpieczeniami od posiadanego obywatelstwa, miejsca zamieszkania, pobytu itp. Istotny dla objęcia obowiązkiem ubezpieczeń emerytalnego i rentowych jest:  fakt zawarcia z polskim podmiotem np. stosunku pracy czy innej umowy rodzącej zgodnie z przepisami obowiązek ubezpieczeń społecznych oraz wykonywanie pracy w ramach tych umów na obszarze Polski”.

Artykuł Miejsce wykonania zlecenia za granicą. Co z obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym? pochodzi z serwisu Prawo Pracy – Bieluk i Partnerzy.

Zezwolenie na pracę a miejsce wykonywania pracy

Zezwolenie na pracę nie określa miejsca wykonywania pracy. Zgodnie z treścią art. 88f ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy zezwolenie na pracę określa jedynie: „podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi, stanowisko lub rodzaj pracy wykonywanej przez cudzoziemca, najniższe miesięczne wynagrodzenie cudzoziemca na danym stanowisku, wymiar czasu pracy albo liczbę godzin pracy w tygodniu lub miesiącu, rodzaj umowy będącej podstawą wykonywania pracy oraz okres ważności zezwolenia. Przepis art. 88a ust. 1ab stosuje się odpowiednio. W przypadkach, o których mowa w art. 88 ust. 1 pkt 3 i 4, w zezwoleniu na pracę jest określany podmiot, do którego cudzoziemiec jest delegowany. Jeżeli zezwolenie dotyczy pracy cudzoziemca w charakterze pracownika tymczasowego, w zezwoleniu na pracę jest określany pracodawca użytkownik”.

Jedynie wniosek o wydanie zezwolenia na pracę zawiera miejsce wykonywania pracy (art. 88a ust. 1aa pkt 4 lit c: Wniosek o wydanie zezwolenia na pracę obejmuje (…) informacje dotyczące pracy oferowanej cudzoziemcowi: (…) miejsce wykonywania pracy).

Stanowisko sądów

Wykonywanie pracy w innym miejscu niż wskazane we wniosku o wydanie zezwolenia na pracę oraz w umowie o pracę nie będzie stanowiło zatem wykonywania pracy niezgodnie z wydanym zezwoleniem na pracę (nielegalnego wykonywania pracy). Potwierdza to orzecznictwo sądów administracyjnych.

W wyroku WSA w Warszawie z 26.04.2010 r., V SA/Wa 2000/09 czytamy: „Wskazać tutaj należy, iż zgodnie z brzmieniem art. 88f ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zezwolenie na pracę jest wydawane dla określonego cudzoziemca. Zezwolenie na prace określa podmiot powierzający wykonywanie pracy przez cudzoziemca i stanowisko lub rodzaj pracy wykonywanej przez cudzoziemca oraz okres ważności zezwolenia. Podkreślić zatem należy, iż przepis ten nie precyzuje, iż obligatoryjnym elementem zezwolenia na pracę cudzoziemca jest określenie miejsca wykonywanej pracy. Ponadto także we wzorze zezwolenia na pracę zgodnie z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2009 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 16, poz. 84) nie znajduje się rubryka „miejsce wykonywania przez cudzoziemca pracy”.

WSA w Olsztynie w wyroku z 26.04.2011 r., II SA/Ol 128/11 uznał: „Nie można również zgodzić się ze stanowiskiem Wojewody, że skoro we wniosku o wydanie zezwolenia na pracę wskazano, iż cudzoziemiec będzie wykonywał pracę na terenie Stoczni (…) i Rafinerii (…), to cudzoziemiec ten pracując na terenie budowy w E. wykonywał pracę niezgodnie z określonym w zezwoleniu na pracę miejscem jej wykonywania. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 88f ustawy o promocji zatrudnienia, zezwolenie na pracę jest wydawane dla określonego cudzoziemca. Zezwolenie na prace określa podmiot powierzający wykonywanie pracy przez cudzoziemca i stanowisko lub rodzaj pracy wykonywanej przez cudzoziemca oraz okres ważności zezwolenia. Podkreślić zatem należy, iż przepis ten nie precyzuje, iż obligatoryjnym elementem zezwolenia na pracę cudzoziemca jest określenie miejsca wykonywanej pracy (…) Argument powyższy zatem w żadnym razie nie może stanowić uzasadnienia do stwierdzenia, iż cudzoziemiec wykonywał prace niezgodnie z posiadanym zezwoleniem z tej przyczyny, iż pracę tę świadczył w innym miejscu niż to wskazano w zezwoleniu, gdyż jak wskazano wyżej miejsce świadczenia pracy nie powinno być wskazane w takim zezwoleniu na pracę”.

Poza tym zmiana miejsca wykonywania pracy nie jest okolicznością, o której pracodawca jest obowiązany informować wojewodę zgodnie z art. 88i ww. ustawy.

Podsumowanie

Jak widać, nie ma przeciwwskazań, aby cudzoziemiec, który świadczy pracę w Polsce na podstawie pozwolenia na pracę, wykonywał swoje obowiązki zdalnie z innego kraju. Jak w każdym przypadku pracy zdalnej wykonywanej z zagranicy należy zwrócić uwagę na obowiązki podatkowe oraz te wynikające z ubezpieczeń społecznych, o czym więcej w kolejnych artykułach.

Artykuł Czy cudzoziemiec zatrudniony na podstawie zezwolenia na pracę może pracować zdalnie z innego państwa? pochodzi z serwisu Prawo Pracy – Bieluk i Partnerzy.

Praca zdalna staje się coraz bardziej popularną formułą zarówno z perspektywy pracodawcy, jak i pracownika. Na popularności zyskuje też praca zdalna świadczona poza granicami RP. Należy pamiętać, że taki model pracy zdalnej wymaga spełnienia dodatkowych warunków niż tylko te, wynikające z kodeksu pracy.  Każde państwo ma inny system prawny, a co się z tym wiąże obowiązki nałożone na pracownika w jednym kraju mogą różnić się od obowiązków nałożonych w innym.  W związku z tym pojawia się pytanie, czy pracownik może świadczyć pracę zdalną za granicą?

W każdym przypadku miejsce pracy zdalnej musi być uzgodnione z pracodawcą. O każdej zmianie miejsca wykonywania pracy zdalnej pracownik musi informować pracodawcę i uzyskać od niego zgodę. Praca zdalna wykonywana za granią jest możliwa, ale jest bardziej skomplikowanym scenariuszem, niż praca zdalna wykonywana na terytorium RP. Punktem wyjścia jest oczywiście zgoda pracodawcy, ale nie tylko.

Obowiązki pracodawcy w związku z wykonywaniem pracy zdalnej za granicą

W związku z wykonywaniem pracy zdalnej za granicą pracodawca musi spełnić kilka obowiązków. Jednym z nich jest zapewnienie odpowiednich warunków do wykonywania pracy zdalnej. Należy to przemyśleć w zakresie sprzętu, zwrócenia kosztów za energię elektryczną, czy Internet.

Pracodawca ponosi też odpowiedzialność za BHP, czy RODO. Warto przewidzieć mechanizmy weryfikacji, czy warunki w których pracownik świadczy pracę zdanie spełniają określone przez nas normy.

Co z podatkami?

Innym zagadnieniem jest kwestia podatków. Osoby fizyczne zamieszkujące na terytorium RP rozliczają się na podstawie podatku dochodowego od całości swoich dochodów. Pracując zdalnie na terytorium innego państwa należy być czujnym. Pracownik może mieć dodatkowe obowiązki podatkowe, które wynikają z przepisów prawnych państwa, na terytorium którego świadczy pracę zdalną.

W tym zakresie pracownik decydujący się na pracę zdalną poza granicami RP musi w pierwszej kolejności ustalić miejsce i status swojej rezydencji podatkowej.

Pracownik, który decyduje się na pracę zdalną poza graniami RP powinien również zweryfikować zasady dotyczące obowiązków związanych z ubezpieczeniem społecznym. Zgodnie z przepisami Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego z dnia 29 kwietnia 2004 roku, wykonywanie stosunku pracy za granicą wiąże się z opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne na rzecz kraju, w którym wykonywana jest praca.

Co więcej zasady w państwach trzecich (poza UE) mogą być inne i zależą od przepisów państwa przyjmującego. Każdy przypadek należy analizować indywidualnie i pamiętać, że w każdej sytuacji, w zależności od miejsca wyjazdu należy to zweryfikować. 

.

Artykuł Praca zdalna poza granicami kraju pochodzi z serwisu Prawo Pracy – Bieluk i Partnerzy.