Zmiany te będą miały realny wpływ na wiele uprawnień pracowniczych, takich jak m.in.:

• wymiar urlopu wypoczynkowego,
• dodatki stażowe czy
• nagrody jubileuszowe.

Jak było dotychczas?

Do tej pory do stażu pracy wliczano zasadniczo wyłącznie:

• okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę,
• okresy pozostawania w określonych stosunkach służbowych.

W praktyce oznaczało to, że osoba pracująca przez wiele lat na umowie zlecenia albo prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą miała – z punktu widzenia prawa pracy – niższy staż niż pracownik zatrudniony krócej na etacie. Nowe przepisy mają to zmienić.

Jakie okresy będą wliczane do stażu pracy?

Nowe przepisy wprowadzają znacznie szerszą definicję okresów wliczanych do stażu pracy. Do okresu zatrudnienia zaliczane będą – po spełnieniu określonych warunków – także inne formy aktywności zawodowej: między innymi:

• okresy prowadzenia przez osobę fizyczną działalności gospodarczej oraz
• okresy posiadania statusu osoby współpracującej z osobą fizyczną prowadzącą tę działalność,
  
  za które opłacono składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe.

Do okresu zatrudnienia wliczać będziemy także m.in. okresy:

• wykonywania przez osobę fizyczną umowy zlecenia lub o świadczenie usług;
• wykonywania przez osobę fizyczną umowy agencyjnej;
• pozostawania członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej i spółdzielni kółek rolniczych;

– w których ta osoba fizyczna podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym,

• przebyty za granicą okres innej niż zatrudnienie działalności zarobkowej;
• zawieszenia działalności gospodarczej przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Który okres zostanie zaliczony, jeśli się pokrywają?

Jeżeli kilka okresów aktywności zawodowej:

• nakłada się na siebie,
• albo pokrywa się z zatrudnieniem na umowę o pracę,

do stażu pracy zalicza się okres najkorzystniejszy dla pracownika.

Na co należy zwrócić uwagę?

ZUS potwierdzi powyższe okresy stosownymi zaświadczeniami.

W przypadku okresów zatrudnienia niepodlegających zgłoszeniu do ZUS oraz okresów pracy zarobkowej za granicą innej niż zatrudnienie będą potwierdzane na zasadach ogólnych. Oznacza to, że to na pracowniku spoczywać będzie ciężar udowodnienia tego okresu zatrudnienia.

Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?

Ustawa wchodzi w życie 1 stycznia 2026 r.

Dla pracodawców spoza sektora finansów publicznych przepisy będą obowiązywać od 1 maja 2026 r.

Uprawnienia pracownicze (np. nagrody jubileuszowe, dodatki stażowe, urlopy zależne od stażu) będą przysługiwać od dnia nabycia prawa, ale nie wcześniej niż od 1 maja 2026 r.

Pracownicy zatrudnieni w dniu wejścia w życie ustawy będą mieli 24 miesiące na udokumentowanie wcześniejszych okresów. Po przekroczeniu tego terminu, pracodawca nie będzie miał obowiązku ich zaliczenia.

Artykuł Nowe zasady ustalania stażu pracy od 1 stycznia 2026 r. pochodzi z serwisu Prawo Pracy – Bieluk i Partnerzy.

Kodeksowe liczenie terminów

Aby prawidłowo ustalić staż pracy determinujący uprawnienia jubileuszowe, należy poprawnie obliczyć terminy. Sposób liczenia terminów określa Kodeks cywilny. Zgodnie z art. 112 KC termin oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu. Jeśli takiego dnia nie ma w ostatnim miesiącu, termin kończy się w ostatnim dniu tego miesiąca.

Odrębność regulacji prawa pracy

Ze względu na specyfikę prawa pracy w przypadku obliczania stażu pracy nie stosuje się przepisów Kodeksu cywilnego. To istotne rozróżnienie ma kluczowe znaczenie dla prawidłowego ustalenia momentu nabycia uprawnień przez pracownika.

Stanowisko to potwierdza orzecznictwo Sądu Najwyższego. W uchwale z 21 maja 1991 r. (sygn. akt I PZP 16/91) wskazano, że pracownik nabywa uprawnienie w dniu bezpośrednio poprzedzającym dzień, który nazwą lub datą odpowiada dacie rozpoczęcia zatrudnienia.

Oznacza to, że przy obliczaniu stażu pracy na potrzeby świadczeń jubileuszowych nie stosujemy art. 112 KC. Ta reguła wynika z autonomicznego charakteru prawa pracy i konieczności ochrony interesów pracowniczych.

Kiedy pracownik nabywa prawo do nagrody jubileuszowej – przykład praktyczny

Pracownik został zatrudniony 1 września 2005 r. Jeśli prawo do nagrody jubileuszowej przysługuje po 20 latach pracy, to pracownik uprawnienie to nabywa 31 sierpnia 2025 r., a nie 1 września 2025 r. Różnica jednego dnia może mieć istotne znaczenie dla terminowej realizacji świadczenia przez pracodawcę.

Podsumowanie – jak prawidłowo ustalić datę nabycia uprawnień

Prawidłowe ustalenie daty nabycia prawa do nagrody jubileuszowej wymaga stosowania specyficznych zasad liczenia stażu pracy, które odbiegają od kodeksowych reguł liczenia terminów. Kluczowe jest zapamiętanie, że uprawnienie to pracownik nabywa dzień przed rocznicą zatrudnienia, nie zaś w dniu rocznicy.

Działy kadr powinny zwrócić szczególną uwagę na tę zasadę, aby uniknąć błędów w obliczeniach i zapewnić terminową wypłatę świadczeń. Stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego w tym zakresie byłoby błędem mogącym prowadzić do nieprawidłowego ustalenia daty nabycia uprawnień i potencjalnych roszczeń ze strony pracowników.

Prawo pracy w przedsiębiorstwie – Bieluk i Partnerzy

Artykuł Kiedy pracownik nabywa prawo do nagrody jubileuszowej? Zasady liczenia stażu pracy pochodzi z serwisu Prawo Pracy – Bieluk i Partnerzy.

Nienależne świadczenie urlopowe – przykład

Pracodawca wypłaca pracownikom świadczenie urlopowe. Przysługuje ono raz w roku pracownikowi korzystającemu w danym roku kalendarzowym z urlopu wypoczynkowego w wymiarze co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych (art. 3 ust. 3 i 5 ustawy o ZFŚS). Pracownik jest w trakcie okresu wypowiedzenia. W okresie wypowiedzenia zamierzał skorzystać z urlopu wypoczynkowego w wymiarze dwóch tygodni. Dzień przed rozpoczęciem urlopu pracodawca wypłacił pracownikowi świadczenie urlopowe. W dniu, w którym miał rozpocząć urlop, pracownik zachorował i od tego dnia przebywał na zwolnieniu lekarskim. Pracownik nie zaczął więc korzystać z urlopu. Nie zdąży go też wykorzystać w naturze z uwagi na krótki okres wypowiedzenia. Pracodawca wypłaci mu więc ekwiwalent za urlop wypoczynkowy.

Co w takim razie z wypłaconym pracownikowi świadczeniem urlopowym?

Jest ono świadczeniem nienależnym. Ze względu na okres wypowiedzenia pracownik nie wykorzysta urlopu w wymiarze 14 kolejnych dni kalendarzowych.

Czy nienależne świadczenie urlopowe można potrącić z wynagrodzenia za pracę?

Można, jednak na takie potrącenie pracownik musi wyrazić zgodę. Sprawa jest oczywista i mogłoby wydawać się, że taka zgoda nie jest niezbędna. Jednak przepisy Kodeksu pracy jasno wskazują, że należności inne niż wprost wskazane w Kodeksie pracy mogą być potrącane tylko za zgodą pracownika wyrażoną na piśmie. Zgody nie wymaga potrącenie np. zaliczek pieniężnych, kar pieniężnych czy sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych. Natomiast zgodnie z art. 91 § 1 Kodeksu pracy: Należności inne niż wymienione w art. 87 § 1 i 7 mogą być potrącane z wynagrodzenia pracownika tylko za jego zgodą wyrażoną na piśmie.

Przypominam, że bezpodstawne potrącenie jest zagrożone karą grzywny do 30 tysięcy złotych.

Chcesz wiedzieć więcej o świadczeniach urlopowych? Zmiana wysokości świadczenia urlopowego. Kiedy przysługuje wyrównanie? – Prawo Pracy – Bieluk i Partnerzy

Potrzebujesz wsparcia prawnego? Prawo pracy w przedsiębiorstwie – Bieluk i Partnerzy

Artykuł Nienależne świadczenie urlopowe – czy potrącić z wynagrodzenia? pochodzi z serwisu Prawo Pracy – Bieluk i Partnerzy.