Zajmowanie stanowiska kierowniczego nie zawsze oznacza utratę prawa do wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych. Kluczowe znaczenie ma zakres obowiązków pracownika oraz charakter wykonywanej przez niego pracy.
Co mówią przepisy?
Zgodnie z art. 1514 § 1 Kodeksu pracy pracownicy zarządzający w imieniu pracodawcy zakładem pracy oraz kierownicy wyodrębnionych komórek organizacyjnych wykonują, w razie konieczności, pracę poza normalnymi godzinami pracy bez prawa do wynagrodzenia oraz dodatku z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych.
Sytuacja wygląda inaczej, gdy praca w godzinach nadliczbowych odbywa się w niedzielę lub święto, w takim przypadku zgodnie z § 2 wynagrodzenie oraz dodatek z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych przysługuje jeżeli w zamian za pracę w takim dniu pracownik nie otrzymał innego dnia wolnego od pracy.
Czy ten przepis oznacza, że w każdym przypadku pracy w godzinach nadliczbowych w dniu innym niż niedziela lub święto pracownikowi zatrudnionemu na stanowisku kierowniczym nie przysługuje wynagrodzenie ani dodatek?
Odpowiedź brzmi: Nie.
Kluczowe znaczenie ma użyte przez ustawodawcę sformułowanie „w razie konieczności”. Praca kierownika poza normalnymi godzinami pracy może być więc uzasadniona szczególną, rzeczywistą potrzebą, ale nie powinna stanowić stałego i przewidywalnego elementu organizacji jego pracy.
Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że brzmienie art. 1514 § 1 Kodeksu pracy stanowi zakaz stosowania przez pracodawców takich rozwiązań organizacyjnych, które w samym swoim założeniu rodzą konieczność wykonywania pracy stale w godzinach nadliczbowych przez pracowników zajmujących kierownicze stanowiska.
Jeżeli kierownik regularnie zostaje po godzinach dlatego, że powierzonych mu obowiązków nie da się wykonać w normalnym czasie pracy, samo powołanie się na jego kierownicze stanowisko może nie stanowić wystarczającego uzasadnienia braku wypłaty wynagrodzenia i dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych.
Wobec czego każdy przypadek podlega analizie czy praca w godzinach nadliczbowych przez kierownika wynika z rzeczywistej konieczności i ww. przepisy mają zastosowanie, czy z takiej organizacji pracy która uniemożliwia wykonanie zadań w normalnych godzinach pracy i pracownik może mieć prawo do wynagrodzenia i dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych.
Podsumowanie
Stanowisko kierownicze nie oznacza nieograniczonego prawa do wymagania pracy po godzinach bez dodatkowego wynagrodzenia. Przepisy dają podstawę do odmiennego traktowania pracy nadliczbowej kierowników, ale nie daje podstawy do planowania stałej pracy ponad normy czasu pracy.
Jeżeli więc kierownik okazjonalnie musi zostać dłużej z uwagi na szczególną potrzebę, co do zasady nie oznacza to konieczności wypłaty wynagrodzenia za nadgodziny. Jeżeli natomiast praca po godzinach staje się stałym elementem wykonywania powierzonych obowiązków, warto przeanalizować, czy jest ona rzeczywiście wynikiem konieczności, czy też konsekwencją sposobu zorganizowania pracy przez pracodawcę.
To rozróżnienie może mieć istotne znaczenie dla oceny, czy pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za przeprowadzone godziny nadliczbowe, a także dla ograniczenia ryzyka sporu z pracownikiem.
